Вақт ва соат бо забони англисӣ

Барои чӣ ин калимаҳо лозиманд

Вақтро ҳар рӯз мепурсем ва мегӯем: кай вохӯрем, дарс соати чанд сар мешавад, поезд кай меравад, то кай кор мекунед. Дар ин саҳифа калимаҳои асосӣ дар бораи вақт ҷамъ оварда шудаанд — соат ва дақиқа, қисмҳои шабонарӯз, калимаҳое, ки бо онҳо дар бораи гузашта ва оянда гап мезанем, ва калимаҳои такрор. Баъд аз ҷадвалҳо нишон дода мешавад, ки соатро бо забони англисӣ чӣ тавр мегӯянд ва кадом пешоянд лозим аст.

Номи рӯзҳои ҳафта ва моҳҳо дар саҳифаи алоҳида оварда шудаанд, ин ҷо онҳоро такрор намекунем. Талаффуз дар қавсҳои чоркунҷа аст. Аломати [ː] дарозии садонокро нишон медиҳад, аломати [ˈ] пеш аз ҳиҷои задаистода меистад.

Соат ва дақиқа

Дар тоҷикӣ калимаи «соат» ҳам асбоб аст, ҳам 60 дақиқа. Дар англисӣ инҳо калимаҳои гуногунанд. Асбоб — clock ё watch, муддат — hour: The lesson lasts one hour — дарс як соат давом мекунад. My watch is new — соати дастии ман нав аст.

Дар hour [ˈaʊə] ҳарфи h хонда намешавад. Аз ин сабаб пеш аз он артикли an меояд, на a: an hour — як соат, half an hour — ним соат. Калимаи our «мо, аз они мо» ҳам ҳамин тавр хонда мешавад.

Калимаи second ду маъно дорад: «сония» ва «дуюм». Wait a second — як лаҳза сабр кунед. The second lesson — дарси дуюм.

Қисмҳои шабонарӯз

Дар evening [ˈiːvnɪŋ] ду ҳиҷо шунида мешавад, на се: садоноки дуюм хонда намешавад. Дар night [naɪt] ҳарфҳои gh тамоман хомӯшанд — мисли light «равшанӣ» ва right «дуруст».

Салом аз рӯи вақт фарқ мекунад: Good morning — то пешин, Good afternoon — баъд аз пешин, Good evening — бегоҳ. Аммо Good night салом нест, балки хайрбод аст: онро пеш аз хоб ё ҳангоми рафтан дар шаб мегӯянд.

Гузашта, ҳозира ва оянда

Калимаи ago баъд аз муддат меояд, на пеш аз он: two days ago — ду рӯз пеш, a year ago — як сол пеш. Тартиб мисли тоҷикӣ аст, бинобар ин ба хотир гирифтанаш осон аст.

Барои «ҳафтаи гузашта» ва «ҳафтаи оянда» калимаҳои last ва next лозиманд: last week — ҳафтаи гузашта, next month — моҳи оянда, last year — соли гузашта. Пеш аз онҳо пешоянд гузошта намешавад: мегӯянд I saw him last week, на «in last week».

Ҳамеша, баъзан, ҳеҷ гоҳ

Ин калимаҳо одатан пеш аз феъли асосӣ меистанд: I always drink tea in the morning — ман ҳамеша субҳ чой менӯшам. She never eats meat — ӯ ҳеҷ гоҳ гӯшт намехӯрад. Бо never калимаи «не»-ро дубора нагӯед: never худаш маънои инкор дорад.

Дар often [ˈɒfn] ҳарфи t одатан хонда намешавад.

Соатро чӣ тавр мегӯянд

Бо забони англисӣ вақтро бо ду роҳ мегӯянд.

Роҳи осон — рақамҳоро пай дар пай гуфтан. Аввал соат, баъд дақиқа: 7:20 — seven twenty, 9:45 — nine forty-five, 3:30 — three thirty. Агар дақиқа аз 10 кам бошад, пеш аз он oh [əʊ] мегӯянд: 8:05 — eight oh five. Ин роҳ дар ҳама ҷо фаҳмо аст ва барои навомӯзон беҳтар аст.

Роҳи анъанавӣ — бо калимаҳои past ва to.

• Соати пурра: It's five o'clock — соат панҷ. Калимаи o'clock танҳо бо соати пурра меояд: «five thirty o'clock» гуфтан нодуруст аст.
• Аз 1 то 30 дақиқа баъд аз соат — past «гузашта»: 4:10 — ten past four, 4:15 — a quarter past four, 4:30 — half past four.
• Аз 31 то 59 дақиқа — to «то»: шумо мегӯед, ки то соати оянда чанд дақиқа мондааст. 4:45 — a quarter to five, 4:50 — ten to five.

Диққат кунед: half past four маънои 4:30-ро дорад. Шакли тоҷикӣ «соат чору ним» ҳам ба ҳамин мувофиқ аст — аз соати чор ним соат гузаштааст. Дар англисии амрикоӣ ба ҷои past баъзан after мегӯянд: ten after four.

Барои ҷудо кардани субҳ ва бегоҳ дар англисӣ a.m. [ˌeɪ ˈem] ва p.m. [ˌpiː ˈem]-ро истифода мебаранд: 7 a.m. — соати ҳафти субҳ, 7 p.m. — соати ҳафти бегоҳ. Дар гуфтугӯ одатан in the morning, in the evening мегӯянд: at seven in the evening.

Пешояндҳои вақт

• at — бо соати аниқ: at six o'clock, at half past nine, at noon, at midnight. Инчунин at night — шаб.
• in — бо қисмҳои рӯз: in the morning, in the afternoon, in the evening. Бо моҳ ва сол ҳам: in May, in 2025.
• on — бо рӯзҳо: on Monday, on Sunday morning.

Хатои маъмул — «in night». Дуруст at night аст, гарчанде ки бо дигар қисмҳои рӯз in меояд. Ин ибораро якбора ҳамчун як калима ёд гиред.

Ибораҳои тайёр

• What time is it? — Соат чанд аст?
• It's half past two. — Соат дую ним аст.
• What time does the lesson start? — Дарс соати чанд сар мешавад?
• I get up at seven in the morning. — Ман соати ҳафти субҳ аз хоб мехезам.
• See you tomorrow! — То фардо!
• I'm sorry, I'm late. — Бубахшед, ман дер мондам.
• I'll be back in ten minutes. — Баъд аз даҳ дақиқа бармегардам.
• We don't have much time. — Мо вақти зиёд надорем.

Дар ибораи in ten minutes пешоянди in маънои «баъд аз»-ро дорад, на «дар давоми». Ин барои оянда истифода мешавад: The train leaves in an hour — поезд баъд аз як соат меравад.

Чӣ тавр машқ кардан

Рӯзи худро бо забони англисӣ тасвир кунед: соати чанд мехезед, кай наҳорӣ мехӯред, дарс ё кор соати чанд сар мешавад ва тамом мешавад, бегоҳ чӣ кор мекунед. Масалан: I usually get up at half past six. I have breakfast at seven. I go to bed at eleven. Ҳар дафъае, ки ба соат нигоҳ мекунед, вақтро дар дил бо англисӣ гӯед — аввал бо рақамҳо, баъд бо past ва to. Баъди як ҳафта ин кор худ аз худ мешавад.