Мактаб ва таҳсил бо забони англисӣ
Барои чӣ ин калимаҳо лозиманд
Мактаб ва таҳсил аз мавзӯъҳоест, ки дар бораи онҳо аз рӯзҳои аввали омӯхтани забон гап мезанем: дар куҷо мехонем, кадом фанҳоро дӯст медорем, имтиҳон кай аст. Дар ин саҳифа калимаҳо аз рӯи гурӯҳ ҷамъ оварда шудаанд — одамон ва ҷойҳо, ашёи хониш, фанҳо ва феълҳо — бо талаффуз ва тарҷумаи тоҷикӣ. Баъд аз ҷадвалҳо фарқи learn, study ва teach ва ибораҳои тайёр барои дарс омадаанд.
Талаффуз дар қавсҳои чоркунҷа бо варианти бритониёӣ оварда шудааст. Аломати [ː] дарозии садонокро нишон медиҳад, аломати [ˈ] пеш аз ҳиҷои задаистода меистад.
Одамон ва ҷойҳо
| Калима | Тарҷума |
|---|---|
| school [skuːl] | мактаб |
| university [ˌjuːnɪˈvɜːsəti] | донишгоҳ |
| college [ˈkɒlɪdʒ] | коллеҷ |
| class [klɑːs] | синф; дарс |
| classroom [ˈklɑːsruːm] | синфхона |
| library [ˈlaɪbrəri] | китобхона |
| teacher [ˈtiːtʃə] | муаллим, омӯзгор |
| pupil [ˈpjuːpl] | хонанда (дар мактаб) |
| student [ˈstjuːdnt] | донишҷӯ |
| classmate [ˈklɑːsmeɪt] | ҳамсинф |
| lesson [ˈlesn] | дарс |
| break [breɪk] | танаффус |
| timetable [ˈtaɪmteɪbl] | ҷадвали дарсҳо |
Дар калимаи school [skuːl] ҳарфҳои ch ҳамчун [k] хонда мешаванд, на «ч». Ҳамин тавр дар chemistry [ˈkemɪstri] ва schedule низ. Дар library [ˈlaɪbrəri] ҳарфи якуми i садои [aɪ]-ро медиҳад. Калимаи library-ро бо «лабораторӣ» омехта накунед: library — китобхона, laboratory — лаборатория.
Дар Британия хонандаи мактабро pupil ва донишҷӯро student мегӯянд. Дар Амрико бошад, калимаи student ҳам барои хонандаи мактаб ва ҳам барои донишҷӯ истифода мешавад.
Ашёи хониш
| Калима | Тарҷума |
|---|---|
| book [bʊk] | китоб |
| textbook [ˈtekstbʊk] | китоби дарсӣ |
| notebook [ˈnəʊtbʊk] | дафтар |
| dictionary [ˈdɪkʃənri] | луғат |
| pen [pen] | ручка |
| pencil [ˈpensl] | қалам |
| ruler [ˈruːlə] | хаткаш |
| bag [bæɡ] | сумка, ҷузвдон |
| desk [desk] | парта, мизи хониш |
| board [bɔːd] | тахтаи синф |
| map [mæp] | харита |
| page [peɪdʒ] | саҳифа |
Калимаи notebook аз ду қисм сохта шудааст: note «қайд» + book «китоб». Имрӯз бо ҳамин калима компютери хурди сафариро ҳам меноманд, бинобар ин маъноро аз матн фаҳмед.
Дар dictionary [ˈdɪkʃənri] ҳарфҳои ti садои [ʃ]-ро медиҳанд, мисли «ш»-и тоҷикӣ. Задаи калима дар ҳиҷои якум аст.
Фанҳои таълимӣ
| Калима | Тарҷума |
|---|---|
| subject [ˈsʌbdʒɪkt] | фан |
| maths [mæθs] | математика |
| history [ˈhɪstri] | таърих |
| geography [dʒiˈɒɡrəfi] | ҷуғрофия |
| biology [baɪˈɒlədʒi] | биология |
| chemistry [ˈkemɪstri] | химия |
| physics [ˈfɪzɪks] | физика |
| literature [ˈlɪtrətʃə] | адабиёт |
| music [ˈmjuːzɪk] | мусиқӣ |
| art [ɑːt] | расмкашӣ, санъат |
| foreign language [ˈfɒrən ˈlæŋɡwɪdʒ] | забони хориҷӣ |
Дар Британия maths мегӯянд, дар Амрико — math [mæθ]. Номи фанҳо бе артикл меоянд: I like history — ман таърихро дӯст медорам; We have physics on Monday — рӯзи душанбе мо физика дорем.
Калимаи physics бо -s тамом мешавад, аммо шумораи танҳо аст: Physics is difficult — физика душвор аст. Дар physics ҳарфҳои ph ҳамчун [f] ва ҳарфи y ҳамчун [ɪ] хонда мешаванд.
Феълҳо
| Калима | Тарҷума |
|---|---|
| learn [lɜːn] | ёд гирифтан, омӯхтан |
| study [ˈstʌdi] | таҳсил кардан, хондан |
| teach [tiːtʃ] | таълим додан, омӯзондан |
| read [riːd] | хондан |
| write [raɪt] | навиштан |
| ask [ɑːsk] | пурсидан |
| answer [ˈɑːnsə] | ҷавоб додан |
| repeat [rɪˈpiːt] | такрор кардан |
| understand [ˌʌndəˈstænd] | фаҳмидан |
| remember [rɪˈmembə] | дар хотир доштан |
Дар write [raɪt] ҳарфи w хонда намешавад. Дар answer [ˈɑːnsə] ҳарфи w низ хонда намешавад.
Learn, study ё teach
Ин се феъл ба ҳам наздиканд, вале як чиз нестанд:
- learn — чизи навро ёд гирифтан, натиҷа муҳим аст: I learned ten new words today — имрӯз ман даҳ калимаи нав ёд гирифтам.
- study — таҳсил кардан, вақт сарф карда машғул шудан: She studies at university — ӯ дар донишгоҳ таҳсил мекунад.
- teach — ба дигарон омӯзондан: My father teaches maths — падарам математика дарс медиҳад.
Хатои маъмул — «learn» ба ҷои «teach»: ҷумлаи «He learns me English» нодуруст аст. Дуруст: He teaches me English — ӯ ба ман забони англисӣ меомӯзонад.
Вазифаи хонагӣ ва имтиҳон
| Калима | Тарҷума |
|---|---|
| homework [ˈhəʊmwɜːk] | вазифаи хонагӣ |
| exercise [ˈeksəsaɪz] | машқ |
| test [test] | санҷиш |
| exam [ɪɡˈzæm] | имтиҳон |
| mark [mɑːk] | баҳо (дар Британия) |
| grade [ɡreɪd] | баҳо (дар Амрико); синф |
| mistake [mɪˈsteɪk] | хато |
Калимаи homework шумораи ҷамъ надорад: «homeworks» гуфтан нодуруст аст. Бо он феъли do меояд, на make: I do my homework in the evening — ман вазифаи хонагиро бегоҳ иҷро мекунам. Бо mistake бошад, баръакс, make меояд: make a mistake — хато кардан.
Бо имтиҳон се ибора ҳаст, ки бояд фарқ кунед: take an exam — имтиҳон супоридан (натиҷа ҳоло маълум нест); pass an exam — аз имтиҳон гузаштан; fail an exam — аз имтиҳон нагузаштан. Ҷумлаи I passed the exam маънои «ман аз имтиҳон гузаштам»-ро дорад, на танҳо «ман имтиҳон супоридам».
Ибораҳои тайёр барои дарс
- May I come in? — Мумкин аст дароям?
- Sorry, I'm late. — Бубахшед, ман дер мондам.
- Can you repeat that, please? — Лутфан, такрор кунед.
- I don't understand. — Ман намефаҳмам.
- What does this word mean? — Ин калима чӣ маъно дорад?
- How do you say «китоб» in English? — «Китоб» ба англисӣ чӣ мешавад?
- Open your books at page ten. — Китобҳоятонро дар саҳифаи даҳ кушоед.
- What is our homework? — Вазифаи хонагии мо чист?
Ибораи How do you say ... in English? дар дарс аз ҳама фоиданок аст: бо он ҳар калимаеро, ки намедонед, бе гузаштан ба забони модарӣ пурсида метавонед.
Чӣ тавр машқ кардан
Ҷадвали дарсҳои худро бо забони англисӣ нависед: рӯзи ҳафта ва номи фанҳо, масалан Monday: maths, history, English. Баъд дар бораи рӯзи мактабии худ се-чор ҷумла созед: I go to school at eight. My favourite subject is biology. I do my homework after dinner. Агар донишҷӯ бошед, дар бораи донишгоҳ ва фанҳои худ нависед. Ҳамин тавр калимаҳо на ҳамчун рӯйхат, балки ҳамчун ҳикояи худатон дар хотир мемонанд.
